Πραγματοποιήθηκαν με ιδιαίτερη επιτυχία την Τρίτη 21 Οκτωβρίου 2025, στην Αίθουσα «Αλέξανδρος Χαΐτογλου» του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα στη Θεσσαλονίκη, τα εγκαίνια της έκθεσης φωτογραφίας «Χώροι Μνήμης, Τόποι Μαρτυρίου» του Νίκου Κοσμίδη, υποψηφίου διδάκτορα Αρχιτεκτονικής (ΔΠΘ). Η έκθεση υλοποιείται από το Ίδρυμα Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα και της Νεότερης Ιστορίας της Μακεδονίας και το πρόγραμμα Δράσεις Ιστορίας Μνήμης Πολιτισμού, με την υποστήριξη του Ιδρύματος Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης.
Τα εγκαίνια κήρυξε ο Αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού και Αθλητισμού της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, κ. Χρήστος Μήττας. Την εκδήλωση προλόγισε η Διευθύντρια του ΙΜΜΑ, κα Αθηνά Παυλίδου, καλωσορίζοντας το κοινό. Ακολούθησε η επιμελήτρια της έκθεσης και Καθηγήτρια του Τμήματος Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και Διευθύντρια του ΚΕΜΙΤ-ΙΜΜΑ, κα Σταυρούλα Μαυρογένη, η οποία παρουσίασε τη δομή και το σκεπτικό της, καθώς και το περιεχόμενο του εκπαιδευτικού προγράμματος το οποίο ανέπτυξε ως συνοδευτική δράση στην έκθεση.
Χαιρετισμό εκ μέρους του Ιδρύματος Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης απηύθυνε το μέλος του Δ.Σ. του, κα Χαρούλα Χριστοδούλου. Όπως επισήμανε, η έκθεση εγκαινιάζει μια νέα συνεργασία μεταξύ του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα και του ΙΘΤΠ. Τόνισε τις κοινές ρίζες των δύο φορέων, πνευματικών καρπών της αείμνηστης Βιργινίας Τσουδερού, ενώ εξήρε το ερευνητικό και φωτογραφικό έργο του Νίκου Κοσμίδη, υπεύθυνου Επικοινωνίας και Δημοσίων Σχέσεων του Ιδρύματος, εκφράζοντας την ευχή η συνεργασία αυτή να συμβάλει περαιτέρω στη διατήρηση και καλλιέργεια της ιστορικής μνήμης.
Το κοινό είχε την ευκαιρία να ξεναγηθεί στην έκθεση από τον δημιουργό της. Ο κ. Κοσμίδης παρουσίασε τον σκοπό της, ο οποίος δεν είναι μόνο η διατήρηση της μνήμης, αλλά και ο συλλογικός προβληματισμός γύρω από τα σύνθετα ζητήματα των μνημονικών πολιτικών, εν μέσω διεθνών μεταβολών. Το υλικό της, καρπός πολυετούς ερευνητικού έργου σε μνημονικούς τόπους της Ελλάδας και της Ευρώπης, εστιάζει στη σχέση χώρου και μνήμης. Οι φωτογραφίες που επέλεξε η επιμελήτρια παρουσιάζουν μαρτυρικές κοινότητες της Ελλάδας, τοπόσημα του Έπους του 1940 όπως το Ύψωμα Αννίτσα στα Γρεβενά, μαζικούς τάφους, στρατιωτικά κοιμητήρια και στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Ιδιαίτερη μνεία έγινε, μέσα από δύο κεντρικές φωτογραφίες, στην προσπάθεια αναγνώρισης του Άνω Καρυοφύτου Ξάνθης ως μαρτυρικού χωριού. Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν εκπρόσωποι του Συλλόγου Απογόνων Προσφύγων Άνω Καρυοφύτου Ξάνθης και του Πολιτιστικού Συλλόγου Κατοίκων και Φίλων Άνω Καρυοφύτου, οι οποίοι χαιρέτησαν την εκδήλωση και αναφέρθηκαν στο έργο της Επιτροπής Αναγνώρισης. Ευχαρίστησαν επίσης τον κ. Κοσμίδη για τη συμβολή του στην ανάδειξη του ζητήματος, την οποία ενίσχυσε περαιτέρω και μέσω της έκθεσης.
Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 31 Ιανουαρίου 2026 και θα πλαισιωθεί από θεματικές ξεναγήσεις οι οποίες θα προσεγγίσουν την κληρονομιά του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου με σύγχρονο και κριτικό βλέμμα.
Φωτογραφίες: Φίλιππος Τσεμπέρης / mnemonikon.gr & Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα
