Ξεκίνησαν, την Παρασκευή 20 Οκτωβρίου 2023, στην Αλεξανδρούπολη, οι εργασίες του διεθνούς συνεδρίου «Μετακινήσεις Πληθυσμών 1900-1951: Ο Κόσμος και η Θράκη». Το συνέδριο συνδιοργανώνουν το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία, ο Δήμος Αλεξανδρούπολης, το Εθνολογικό Μουσείο Θράκης και το Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης.
Εκ μέρους του ΙΘΤΠ συμμετείχε στην συνεδρία «Τα Βαλκάνια και η Εγγύς Ανατολής μετά τον ‘Α ΠΠ» ο Αν. Καθηγητής Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και μέλος του Δ.Σ. του Ιδρύματος, κύριος Άγγελος Συρίγος. Ο κ. Συρίγος παρουσίασε από κοινού με τον Καθηγητή του ΕΚΠΑ και Γ.Γ. του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία, κύριο Ευάνθη Χατζηβασιλείου, το θέμα «Νομικές διαστάσεις και ο υποχρεωτικός χαρακτήρας της Σύμβασης Ανταλλαγής του 1923».
Από τις πολύ ενδιαφέρουσες εισηγήσεις της πρώτης ημέρας του Συνεδρίου, συμπεραίνονται τα εξής:
α. Πριν το Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο (Α’ΠΠ), τον ρόλο των προστατών των μειονοτήτων, τον έπαιζαν οι Μεγάλες Δυνάμεις. Μετά τον Α’ ΠΠ, τον ρόλο αυτό ανέλαβε η Κοινωνία των Εθνών.
β. Η ιδέα της ανταλλαγής των πληθυσμών μεταξύ βαλκανικών χωρών προϋπήρχε του 1914 και ήταν της Υψηλής Πύλης.
γ. Με την Συνθήκη της Λωζάνης, καθορίστηκε ότι η ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας να είναι υποχρεωτική. Δεν υπήρξε η δυνατότητα μη ανταλλαγής όσων δεν ήθελαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους.
δ. Μετά το 1923, προέκυψαν και άλλες ανταλλαγές πληθυσμών όπως π.χ. στην Κύπρο και την Γιουγκοσλαβία, χωρίς επίσημες Συμφωνίες Ανταλλαγής.
Οι εργασίες του συνεδρίου συνεχίστηκαν και σήμερα, Σάββατο 21 Οκτωβρίου, στον συνεδριακό χώρο Avdira 2 στο ξενοδοχείο ASTIR EGNATIA HOTEL.
